Tien kilometer dijk langs de Lek wordt komende drie jaar aangepakt

26 februari 2014

Bron: AD Rivierenland, maandag 17 februari 2014

Dijkbewoners willen gronden niet afstaan
Waterschap Rivierenland dreigt met onteigening

 

GROOT-AMMERS | Grondeigenaren langs de Lekdijk kunnen de uitvoering van de dijkverbetering tussen Kinderdijk en het Schoonhovense veer nog flink in de war schoppen. Hoewel de monsterklus op punt staat te beginnen, is met de helft van de 460 bewoners nog altijd geen overeenstemming bereikt.

Omdat een akkoord met dik tweehonderd grondbezitters langs de Lekdijk na een verwervingsproces van twee jaar nog altijd geen feit is, lijkt een gang naar de rechter op termijn onvermijdelijk. ,,Dat moment komt er, dat hebben we nooit onder stoelen of banken gestoken," waarschuwt Bram de Fockert, projectleider van de Dijkverbetering Kinderdijk - Schoonhovense veer (KIS) bij opdrachtgever Waterschap Rivierenland. ,,Dan lopen bewoners de kans het deksel op de neus te krijgen. Want de beslissing van de onteigeningsrechter kan weleens slechter uitpakken dan het marktconforme aanbod dat wij nu hebben gedaan. We hebben alles laten taxeren."

Zorg 
Het waterschap moet uiterlijk juni 2015 over alle percelen beschikken. Het is goed mogelijk dat tot die tijd de uitvoering van de werkzaamheden anders verloopt dan gepland, simpelweg omdat gronden nog niet beschikbaar zijn. De aannemers, verenigd in de Combinatie Dijkverbetering Molenwaard, bekijken nu of daar op korte termijn - het werk begint volgende maand - al sprake van is. De Fockert: ,,Dat baart me wel enige zorg. We focussen ons nu vooral op de kritieke punten. Het wordt spannend."

De projectleider zegt dat het waterschap de hoofdpijndossiers straks zoveel mogelijk gebundeld zal voorleggen aan de rechter, om de vaart erin te houden. Waterschap Rivierenland staat sterk door de recente uitspraak van de Raad van State, die groen licht gaf voor de dijkverbetering. Daartegen is geen beroep meer mogelijk.

De Fockert hoopt dat ook de Lekdijkbewoners inzien dat er geen weg terug is. ,,We doen niets liever dan er minnelijk uitkomen, maar we gaan niet voor Sinterklaas spelen." Overigens wil het waterschap slechts een klein deel van de grond kopen. Het overgrote deel blijft in het voorstel eigendom van de bewoners, het waterschap verwerft alleen het zakelijk recht. De bewoners zijn dan wel aan bepaalde (bouw)regels gebonden.

Na jaren van voorbereiding start het 'echte' werk volgende maand. Tot juni 2017 wordt tien kilometer dijk verstevigd. Het is één van de grootste en meest complexe klussen in de historie van Waterschap Rivierenland.


 

Dijkverbetering | Tien kilometer dijk langs de Lek wordt komende drie jaar aangepakt.
Lekdijk tot 2017 domein werkers

 

GROOT-AMMERS | Geen muur blijft ongebruikt. Werkschema's, bouwtekeningen, overzichtskaarten van het gebied: het voormalige Liesveldse gemeentehuis in Groot-Ammers is de komende jaren het epicentrum van waaruit de Dijkverbetering Kinderdijk - Schoonhovense veer (KIS) wordt aangestuurd. Het is niet alleen één van de grootste projecten die Waterschap Rivierenland ooit uitvoerde, maar vanwege de vele dijkwoningen ook één van de meest complexe. Vanaf dit voorjaar tot juni 2017 wordt er non-stop gewerkt.

In bijna elke kamer is wel iemand aan het werk achter zijn laptop, of wordt druk vergaderd. De parkeerplaats is overvol. Bij de hoofdingang wijst een receptioniste de gasten de weg. Oude tijden herleven in het voormalige gemeentehuis in Groot-Ammers, dat na de vorming van fusiegemeente Molenwaard lang leegstond. Het onderkomen vormt de komende drie jaar het hoofdkwartier van waaruit de Dijkverbetering Kinderdijk - Schoonhovense veer (KIS) wordt gecoördineerd. Tientallen medewerkers van de aannemers - verenigd in Combinatie Dijkverbetering Molenwaard - hebben er hun werkplek. Net als het vijfkoppige managementteam van Waterschap Rivierenland, onder leiding van Bram de Fockert.

Na een jarenlange, hobbelige voorbereiding begint in maart het echte werk. De sloopkogel komt dan tevoorschijn om te beginnen met het neerhalen van de 58 woningen die moeten wijken. Een deel wordt later op min of meer dezelfde plek herbouwd. Ook wordt een begin gemaakt met het rooien van bomen. KIS is één van de grootste en meest complexe operaties die Waterschap Rivierenland ooit uitvoerde, geeft De Fockert aan. ,,Complex omdat er zoveel woningen dichtbij de dijk staan. Echt een uitdaging." Na de opknapbeurt moet de Lekdijk zeker een halve eeuw aan de normering voldoen. De laatste grote renovatie dateert volgens De Fockert uit 1985. De verbetering is mede noodzakelijk door de verwachte klimaatverandering. Daarin wordt rekening gehouden met meer regen in korte tijd, en dus hogere waterstanden in de rivieren.

500.000 ton
Om een indruk te geven van de omvang van KIS wat feiten op een rij. Tot juni 2017 - die maand is heilig - wordt tussen het veer in Schoonhoven en Kinderdijk tien kilometer dijk verzwaard. Dat zou eerst twaalf zijn, maar bij een nadere inspectie bleek twee kilometer waterkering toch toekomstbestendig. Het traject is in totaal zeventien kilometer (zie kaartje). Over een lengte van een kleine vijf kilometer wordt binnendams een extra steunberm gerealiseerd. Daarvoor is minimaal 500.000 ton klei en zand nodig, waarschijnlijk meer. Dat wordt hoofdzakelijk aangevoerd over de Lek. ,,Om het vrachtverkeer zo veel mogelijk uit de dorpen te houden," zegt Kees Scheer, projectleider van de Combinatie Dijkverbetering Molenwaard. Hij geeft aan dat er bij de gemeente een verzoek is ingediend om drie loslocaties aan te wijzen. In totaal is het over 2,5 kilometer noodzakelijk om aan de rivierkant een compleet nieuwe dijk neer te leggen. De huidige gaat daar dienen als steunberm. Dat is onder meer bij Streefkerk en Groot-Ammers het geval. Daar waar het aanbrengen van een steunberm onmogelijk is, bijvoorbeeld door woningbouw, bieden damwanden en diepwanden een uitkomst. Dat is over een lengte van ongeveer drie kilometer de bedoeling.

 

'Meevaller'
De grondaanleg gebeurt vanaf april van west naar oost: eerst van Kinderdijk tot Streefkerk, vervolgens vanaf daar (2015) door naar Groot-Ammers. Het aanbrengen van de constructies vindt juist andersom plaats, met Groot-Ammers dus als startpunt. Kosten van het megaproject: 120 miljoen euro. En dat is nog een 'meevaller' (zie kader). 450 huishoudens en bedrijven aan de Lekdijk krijgen direct met de werkzaamheden te maken.

Afsluiting
Vooralsnog lijkt alleen het doorgaande verkeer in en rondom Streefkerk echt last te krijgen van de werkzaamheden. ,,Daar is de dijk vier maanden alleen voor bestemmingsverkeer toegankelijk," weet Scheer. ,,Het doorgaande verkeer moet dan over de provinciale weg." De Fockert: ,,Voor de rest voorzien we geen afsluitingen. Als we bijvoorbeeld ergens een damwand aanbrengen, leiden we het verkeer er langs." Is er dan verder helemaal geen overlast voor omwonenden? Scheer: ,,Ja, natuurlijk wel. Overlast door modder en stof is er altijd." Het aanbrengen van de steunberm is noodzakelijk om bij (extreem) hoge waterstanden meer tegendruk te genereren. Die moet voorkomen dat er te veel water door de zandlaag onder de dijk doorsijpelt. Wanneer daar sprake van is, bestaat het gevaar dat de binnendijkse veenbodem (Scheer: 'dat is net koffiedrab') instabiel raakt, met in het zwartste scenario een dijkdoorbraak tot gevolg. Waar de steunberm vanwege ruimtegebrek geen mogelijkheid is, gaan ijzeren damwanden en/of betonnen diepwanden tientallen meters de grond in. Die waterkeringen zijn straks niet zichtbaar. Of er wordt een nieuwe dijk aan de buitenkant aangelegd. Dat gebeurt onder meer bij Streefkerk, waar een bijzondere klimaatdijk verrijst. Bijzonder omdat die honderd maal sterker is dan een gewone waterkering, en er huizen op kunnen staan.

Mensen met vragen over het werk zijn elke woensdag tussen 14.00 en 16.00 uur welkom in het oude gemeentehuis in Groot-Ammers.

 


Megaproject valt 30 miljoen goedkoper uit

Door een 'scherpe' aanbesteding bedraagt de rekening voor het megaproject 120 miljoen euro. Dat is 30 miljoen minder dan aanvankelijk begroot. Het is overigens niet zo dat opdrachtgever Waterschap Rivierenland de spaarrekening nu flink kan spekken. ,,Want wij betalen die 30 miljoen gewoon terug aan het rijk," legt projectleider Bram de Fockert van het waterschap uit. In september van het vorige jaar werden de handtekeningen gezet onder de overeenkomsten.

Dat de rekening 20 procent lager uitvalt, is ook een gevolg van het feit dat de aannemers (Combinatie Dijkverbetering Molenwaard) de prestigeklus dolgraag wilden uitvoeren. ,,Dat speelde zeker mee," beaamt Kees Scheer. De medewerker van de Ammerse firma Mourik is projectleider namens de uitvoerders.

Mourik heeft een voortrekkersrol in het geheel. Scheer: ,,Het is natuurlijk prachtig dat juist een bedrijf uit de gemeente Molenwaard deze klus mag gaan uitvoeren."