Duurzaamheid, gewoon doen

1 maart 2022

De Kiltunnel loopt onder de Dordtsche Kil (vandaar de naam) en verbindt ‘s-Gravendeel en Dordrecht. Het is een van de oudste onderwatertunnels van Nederland, geopend in 1977. Nu is het tijd voor groot onderhoud en dat wordt uitgevoerd door de aannemerscombinatie sKILs, bestaande uit Mourik Infra en Dynniq Nederland. In het oog springt een nieuw tolplein met een extra tolstraat per rijrichting, maar onder de motorkap gebeurt ook veel, bijvoorbeeld het vervangen van de  verkeers- en tunneltechnische installaties. 

Lees alles over het onderhoud aan de Kiltunnel op kiltunnel.nl/grootonderhoud

Dit onderhoudsproject is een heuse proeftuin voor duurzame innovaties in en rond de tunnel. Reden voor een goed gesprek met Arie Bras, directeur van het Wegschap Tunnel Dordtse Kil en adjunct-directeur Wouter Joosten. Namens Mourik zitten projectmanager Johan de Ouden en duurzaamheidsmanager Cora de Groot aan tafel. Onderwerp van gesprek: samenwerken en duurzaamheid als integraal onderdeel van het werk.

In de initiatieffase al nadenken over duurzame oplossingen

Allereerst: waarom is duurzaamheid zo belangrijk? Die vraag heeft Wouter Joosten snel beantwoord. “Dit zou wat mij betreft überhaupt geen vraag meer moeten zijn. Zonder duurzaamheid is er geen leven. Je vraagt je ook niet af waarom er zuurstof is. Vaak denken mensen bij duurzaamheid in termen van normen en richtlijnen: wat moet er? Wij hebben anders gedacht voor de renovatieopgave van de Kiltunnel. Niet wat moet er maar wat kan er.” Volgens Arie Bras is dat gewoon een kwestie van instelling: “Wij stellen bij beslissingen over duurzaamheid deze drie vragen: Is het betaalbaar? Is het te onderhouden? En kunnen we het implementeren? Is het antwoord drie keer ‘ja’, dan doen we het gewoon.”

Meer dan 10 concrete oplossingen

Op deze manier hebben we in en rond de Kiltunnel meer dan 10 innovatieve maatregelen genomen. Dat zijn bijvoorbeeld emissiebeperkende innovaties, vergroening van de gebouwen en het energiegebruik, circulaire materialen, een materialenpaspoort en aandacht voor de gezondheid en het welzijn van medewerkers.

Bekijk alle duurzame innovaties in deze infographic.

 “Je moet je openstellen voor innovatie”

Het Wegschap heeft het onderhoud aan de Kiltunnel aangegrepen om de tunnel en de gebouwen die erbij horen behoorlijk te verduurzamen, inclusief een aantal experimentele technieken. Dat is een flinke beslissing, toch? Wouter Joosten: “We zijn een relatief klein bedrijf. Daardoor kunnen we gemakkelijker innoveren en ook eens wat proberen. Er wordt hier eigenlijk heel veel geëxperimenteerd.”

Een voorbeeld: de nieuwe verkeersborden die geplaatst worden bij de tunnel zijn biobased en gemaakt van rijstvlies. De borden bestaan uit 60% rijstvliesjes, 22% steenzout en 18% minerale olie. Rijstvlies is een afvalproduct van het meest gegeten voedsel wereldwijd. Het is dus beschikbaar in grote hoeveelheden en 100% circulair.

“Natuurlijk moeten wij soms ook even goed nadenken voordat we iets doen”, zegt Arie Bras. “Maar het begint ermee dat je jezelf openstelt voor nieuwe ideeën. En als het betaalbaar, onderhoudbaar en implementeerbaar is, waarom zou je het dan niet doen?” Dat klinkt logisch, maar Cora de Groot weet dat het niet vanzelfsprekend is. “Je komt maar zelden een opdrachtgever als deze tegen. Ik vind het inspirerend om te zien hoe de heren van de Kiltunnel al nadachten over duurzaamheid voordat we zelfs maar begonnen met de voorbereiding. Ze zijn in gesprek gegaan met startups en duurzame producenten, kwamen zelf ook met ideeën en, heel belangrijk: ze hebben van duurzaamheid een belangrijk gunningscriterium gemaakt in de aanbesteding. Op die manier daag je aannemer ook echt uit om duurzaam te denken.”

Wouter Joosten: “We willen aannemers ook uitdagen om met innovaties en ideeën te komen. Kleur eens buiten de lijntjes en denk verder dan wat voorschreven staat. Volgens de norm zouden we bijvoorbeeld 80 zonnepanelen plaatsen op ons kantoorgebouw. Maar bij Mourik hebben ze zitten rekenen en puzzelen, met als resultaat dat er nu 384 panelen op het dak liggen. Dat maakt nogal verschil!”

“Dat gaan we samen doen!”

Wat betekent het voor een aannemer als de opdrachtgever al zoveel onderzoek heeft gedaan naar duurzaamheid? Johan den Ouden: “Wij willen graag onderscheidend zijn in aanbestedingen en dat is moeilijker als de opdrachtgever al zoveel bedacht en onderzocht heeft. Dat gezegd hebbend: het is heel fijn om een opdrachtgever te hebben die zo open staat voor innovaties en duurzame oplossingen. Tijdens het werk hebben we dat ook zo ervaren. Alles is bespreekbaar. En ze staan altijd open voor goede ideeën.”

 Cora de Groot ziet het als een uitdaging. “Gelukkig hebben wij heel veel collega’s die slimme, duurzame oplossingen bedenken. Veel van die ideeën hebben we in de Kiltunnel toegepast. Bijvoorbeeld witte dakbitumen met CO2-absorberende mineralen, die het licht reflecteren en zo het rendement van de zonnepanelen en de PV-installatie verhogen. De lichte bitumen geven ook verkoeling in het gebouw op warme dagen. Hoe mooi is het dat je een opdrachtgever treft die zegt: dat is een goed idee. Dat gaan we samen doen!”

Alle duurzame innovaties in en rond de Kiltunnel

 

Informatie Kiltunnel

 

Over de Kiltunnel

De Kiltunnel werd geopend in 1977 en is daarmee een van de oudste onderwatertunnels van Nederland. De tunnel loopt onder de Dordtsche Kil (vandaar de naam) en verbindt ‘s-Gravendeel en Dordrecht. Jaarlijks vinden meer dan vier miljoen automobilisten en (brom)fietsers via de tunnel hun weg naar werk en school. De tunnel faciliteert ook het transport van gevaarlijke stoffen (categorie C).

De Kiltunnel is een van de twee toltunnels in Nederland en wordt beheerd door het Wegschap Tunnel Dordtse Kil. Het wegschap is een Gemeenschappelijke Regeling van de provincie Zuid-Holland en de gemeenten Dordrecht en Hoeksche Waard. Zij namen destijds zelf het initiatief voor de tunnel, omdat zij die noodzakelijk vonden voor de ontwikkeling van de regio. Dat betekende ook dat men de tunnel zelf moest bekostigen. Voor aanleg en beheer van de tunnel werd tolheffing ingesteld.

  • Totale lengte tunneltracé: 901 meter
  • Waarvan gesloten: 412 meter
  • Diepste punt: 17,09 –NAP

Waarom groot onderhoud?

De directe aanleiding: een aantal technische installaties was aan het einde van hun levensduur. Dit zijn bijvoorbeeld veiligheidsvoorzieningen, elektrische installaties, signalering, brandblusinstallaties, communicatievoorzieningen (camera-, omroep- en intercomsystemen) en de besturings- en bedieningssystemen. Bovendien hadden het wegdek en een deel van de betonconstructies na veertig jaar dienst ook onderhoud en deels herstel nodig. Het wegschap wilde graag de levensduur van de tunnel verlengen en maakt van de gelegenheid gebruik om een aantal verbeteringen aan te brengen:

  • Verbetering van de veiligheid voor de weggebruikers op de toeleidende wegen, in de tunnel, op het tolplein, op de roltrappen en met veiligere arbeidsomstandigheden voor de medewerkers van de Kiltunnel.
  • Meer capaciteit en betere doorstroming, onder andere door verbreding naar twee keer vijf rijbanen en een nieuw, geavanceerd tolplein.
  • Verlaging van de onderhouds- en beheerkosten.
  • Verduurzaming van de tunnel en vermindering van de CO2-uitstoot.

Op 31 oktober 2019 is het groot onderhoud formeel van start gegaan. 

Over de samenwerking als bouwteam

Een bouwteam is een samenwerkingsmodel, waarbij de aannemer als adviseur deelneemt aan de ontwerpwerkzaamheden, daarbij zijn kennis inbrengt en na het ontwerpproces als eerste en vooralsnog als enige een aanbieding mag doen voor de uitvoering. Het wegschap koos voor deze samenwerking om zoveel mogelijk te profiteren van de eigen kennis en ervaring, plus die van de geselecteerde combinatie sKILs, een partnerschap tussen Dynniq en Mourik Infra.

Van links naar rechts: Arie Bras, Directeur Wegschap Dordtse Kiltunnel en Cora de Groot, Manager Duurzaamheid Mourik

 

> Meer over project Kiltunnel

> Meer over duurzaam ondernemen bij Mourik